dr Patrycja Trzeszczyńska

E-mail
patrycja.trzeszczynska@gmail.com

Academia.edu

W konfrontacji z wciąż aktualnym dylematem: antropologia – sztuka czy nauka?, zdecydowanie opowiadam sie za drugą opcją. Nie znaczy to, że jestem odporna na inspiracje po zwrocie postmodernistycznym w antropologii albo bezgranicznie ufam własnym narzędziom – przeciwnie. Wciąż poszukuję nowych tropów metodologicznych, adekwatnych do badania bogactwa i złożoności otaczającej nas rzeczywistości. Uważam się za etnografkę-terenowca, dla którego teren jest punktem wyjścia i dojścia w rozumieniu specyfiki antropologii i jej współczesnego miejsca w humanistyce. Dlatego najpełniej jestem etnografką w terenie, choć rozumianym dość szeroko: próbując zrozumieć czyjś sposób na bycie w świecie w bezpośrednim kontakcie, oglądając jak ludzie komunikują samych siebie w Internecie czy czytając teksty pisane, takie jak autobiografie członków grupy mniejszościowej.

Patrycja Trzeszczyńska

Zainteresowania badawcze

Antropologia pamięci – pamięć kulturowa, związki pamięci, przestrzeni i narracji, zjawisko autoprezentacji i kulturowych ekspresji, literatura dokumentu osobistego (narracja, autobiografia, metodologiczne dylematy badania narracji pisemnych i ustnych, metoda biograficzna).

Antropologia etniczności – praktyki postfolkorystyczne, światy mniejszości, regionalne polityki kreowania wizerunku grup i miejsc, mityzowanie przeszłości i posługiwanie się nią na różne sposoby we współczesności, praktyki autoprezentacyjne w diasporze.

Etnologia Europy Wschodniej – jako etnolożka i ukrainoznawczyni prowadzę badania terenowe w Bieszczadach, na Łemkowszczyźnie, na zachodniej Ukrainie i w Kanadzie. W Bieszczadach interesuje mnie kształt pamięci nowej społeczności o przeszłości, która nie była jej udziałem (pamięć o dawnych mieszkańcach i to, do czego służy ona współcześnie); na Ukrainie badałam wspomnienia i „wspomnieniowość" przesiedleńców z Polski; w Kanadzie interesuje mnie pamięć kulturowa Ukraińców, którzy wyjechali z Polski po II wojnie światowej i w latach późniejszych, ich postawa wobec współczesnej Ukrainy i Polski oraz życie w zróżnicowanym etnicznie społeczeństwie.

Dydaktyka

W Instytucie Etnologii i Antropologii Kulturowej UJ prowadzę stałe zajęcia metodologiczne oparte na własnych badaniach terenowych: „Ćwiczenia terenowe" oraz „Laboratorium danych empirycznych". Prowadzę także kurs „Teoria kultury: poststrukturalizm i postmodernizm" oraz ćwiczenia w ramach kursu „Etnologia Europy Wschodniej".

Wybrane publikacje

Książki

Pamięć o nie-swojej przeszłości. Przypadek Bieszczadów, Wydawnictwo Uniwersytetu Jagiellońskiego, Kraków 2016, ss. 234.

Łemkowszczyzna zapamiętana. Opowieści o przeszłości i przestrzeni, Wydawnictwo Uniwersytetu Jagiellońskiego, Kraków 2013, ss. 444.

Artykuły

Diaspora w diasporze: Ukraińcy z Polski w Toronto. Szkic z antropologii pamięci, „Studia Migracyjne – Przegląd Polonijny” 2017, nr 1, s. 133-147.

W stronę etnografii Facebooka. Przypadek badań nad diasporą i pamięcią Ukraińców w Kanadzie, „Zeszyty Etnologii Wrocławskiej” 2016, nr 2, s. 23-44.

Pomiędzy historią a antropologią: przypadek pamięci (w:) Polacy i świat, kultura i zmiana. Studia historyczne i antropologiczne ofiarowane profesor Halinie Florkowskiej-Francić, red. J. Lencznarowicz, J. Pezda, A. A. Zięba, Kraków 2016, s. 591-612.

Dzieje Bojkowszczyzny Zachodniej w literaturze polskiej i ukraińskiej [w:] Bojkowszczyzna Zachodnia – wczoraj, dziś i jutro, Jacek Wolski (red.), MONOGRAFIE IGiPZ PAN Nr 17 (2016), ISSN 1643-2312, ISBN 978-83-61590-64-4 [współautor: Zbigniew Libera].

Cudza przeszłość – nasza pamięć. Praktykowanie pamięci w Bieszczadach, „Prace Etnograficzne” 2016, nr 1, s. 1-23.

The Lemko Land Remembered: About the Research on the Memory of the Lemkos in Poland and Ukraine, "Anthropology of East Europe Review" 2015, Vol. 4, University of Indiana.

Pisanie Bieszczadu. O mityzacji i narracji na peryferiach, w: W krainie metarefleksji. Księga poświęcona Profesorowi Czesławowi Robotyckiemu, red. J. Barański, M. Golonka-Czajkowska, A. Niedźwiedź, Kraków 2015, s. 515-536.

[współautor: Grzegorz Demel], "Badania nad badaniami". Prace Sekcji Rasowo-Ludoznawczej IDO w Komańczy [w:] Antropologia i etnologia w czasie wojny.  Działalność Sektion Rassen- und Volkstumsforschung Institut für Deutsche Ostarbeit w świetle nowych materiałów źródłowych, red. M. Maj, Kraków 2015.

"My jeździmy do Polski, bo my tam mamy wspomnienia": o pamięci Ukraińców z Polski w Kanadzie. Komunikat z badań terenowych, "Prace Etnograficzne" 2014, tom 42, z. 3, s. 257–278.

Narracje o przeszłości Łemków w Polsce i na Ukrainie w perspektywie antropologicznej, w: Konstrukcje i destrukcje tożsamości. t. 3: Narracja i pamięć, red. E. Golachowska, A. Zielińska, IS PAN, Fundacja Slawistyczna, Warszawa 2014, s. 311-324

Anthropological Research of Memoirs of the Members of Ethnic Minority (on the Example of Lemkos' Diaries), [in:] Autobiography-Biography-Narration: Biographical Perspectives in Research Practice, ed. M. Kafar, M. Modrzejewska-Świgulska, Łódź University Press i Jagiellonian University Press, Łódź-Kraków 2013, p. 91-107.

Folkloryzm i postfolkloryzm w kulturze łemkowskiej [w:] Łemkowie, seria „Mniejszości narodowe i etniczne w Polsce", t. 5, red. B. Machul-Telus, Wydawnictwo Sejmowe, Warszawa 2013, s. 127-150.

Wszystkiego nie sposób pamiętać. O projekcie antropologii pamięci zbiorowej Jacka Nowaka, „Nowa Ukraina. Zeszyty historyczno-politologiczne" 2012 [2013], nr 12, s. 139-149.

Пам'ять лемків про акцію "Вісла" у письмових розповідях, "Український альманах" 2013, s. 151-163.

Rola pamięci w edukacji etnicznej grupy mniejszościowej. Przypadek Łemków  [w:] Pamięć – historia – polityka, red. A.P. Bieś SJ, M. Chrost, B. Topij-Stempińska, Kraków 2012, s. 445-460.

„Tu MY jesteśmy". O pamięci nowych mieszkańców dawnej łemkowskiej wsi, „Lud" 2012, t. 96, s. 203-226.

Miejsce bez pamięci. O niemocy przeszłości w świetle badań Chrisa Hanna i badań ponownych, „Zeszyty Etnologii Wrocławskiej" 2012, nr 2(17), s. 55-80.

Łemkowskie pamiętniki w perspektywie antropologicznej, [w:] Strony autobiografizmu, red. M. Pieczara, R. Słodczyk, A. Witkowska, Wydział Polonistyki Uniwersytetu Warszawskiego, Warszawa 2012, s. 356-364.

Od Mohorta do turysty. Popularność motywu ukraińskich „Kresów" w polskiej kulturze i wyobrażeniach turystów, „Acta Universitatis Wratislaviensis" nr 3422, seria „Wrocławskie Studia Wschodnie" 2010 [2012], nr 14, s. 115-139.

Pamięć zbiorowa jako sposób podtrzymania więzi społecznej i etnicznej w środowisku Łemków (na przykładzie łemkowskiej literatury wspomnieniowej i imprez folklorystycznych), [w:] Łemkowie – wczoraj, dziś, jutro, red. B. Tarasiewicz, J. Starzyński, Zielona Góra 2011, s. 487-504.

Religijność Łemków jako przejaw kulturowej autoprezentacji, [w:] Łemkowie, Bojkowie, Rusini - historia, współczesność, kultura materialna i duchowa, tom 3, red. S. Dudra, Zielona Góra - Słupsk 2010, s. 323-338.

Mniejszość sama o sobie: Łemkowie i Łemkowszczyzna w pamiętnikach (perspektywa antropologiczna), [w:] Europejskie stosunki narodowościowe: aspekty duchowe i materialne, red. B. Nitschke, Zielona Góra 2010, s. 123-131.

Udział w projektach badawczych (wybór)

2014-2016 „Ukrainian Canadians born in Poland – memory, identity, homeland”, finansowany przez MNiSW, WH UJ oraz University of Toronto i University of Alberta, Kanada.

2013 Indywidualny grant dla młodych naukowców ze środków własnych Wydziału Historycznego UJ – projekt badawczy „Kulturowe projektowanie miejsca. Nowe Bieszczady”.

2012 Indywidualny grant dla młodych naukowców ze środków własnych Wydziału Historycznego UJ przeznaczony na opublikowanie wyników badań z lat 2008-2011 „Pamięć zbiorowa a autoprezentacja kulturowa”.

2010-2011 Współwykonawca projektu „Wisłok Wielki w perspektywie brytyjskiej i polskiej antropologii: badania ponowne społeczności lokalnej” (grant nr PSB K/PBW/00598, kierownik: dr hab. Marcin Brocki).

2009-2010 Opracowanie materiałów etnograficznych dotyczących Łemkowszczyzny ze zbiorów Institut für Deutsche Ostarbeit.

2009 Współpracownik merytoryczny programu „Małopolska Wielu Kultur” w Małopolskim Instytucie Kultury.

Działalność ekspercka (wybór)

2012-2013 Autorska wirtualna wystawa muzealna i ścieżka edukacyjna „Inny w czasie, Inny w przestrzeni. Wielokulturowość w Małopolsce" w projekcie „Wirtualne Muzea Małopolski"  Małopolskiego Instytutu Kultury w Krakowie. Projekt jest realizowany przez Małopolski Instytut Kultury i Departament Rozwoju Gospodarczego Urzędu Marszałkowskiego Województwa Małopolskiego w porozumieniu z 35 muzeami. Jego celem jest digitalizacja zbiorów muzealnych, utworzenie Regionalnej Pracowni Digitalizacji, a także portalu, na którym zaprezentowane zostały obiekty wybrane przez Radę Ekspertów projektu z kolekcji muzeów z terenu Małopolski.

2012 Przygotowanie opracowania poświęconego zjawisku folkloryzmu wśród społeczności łemkowskiej w Polsce dla Komisji Mniejszości Narodowych i Etnicznych przy Sejmie RP (opublikowany w V tomie serii „Mniejszości Narodowe i Etniczne w Polsce", red. B. Machul-Telus, Wydawnictwo Sejmowe 2013).

2012 Udział w panelu eksperckim „W 65 lat po exodusie. Ukraińcy w Polsce – pamięć, stereotypy, strategie przetrwania, dylematy tożsamości" w ramach II Kongresu Ukraińców w Polsce w Przemyślu (organizatorzy: Związek Ukraińców w Polsce, Ukraińskie Towarzystwo Historyczne, Instytut Pamięci Narodowej).

2011 Współpraca przy filmie dokumentalnym poświęconym społeczności łemkowskiej „Dweri Łemkiwszczyny", reż. Roman Kryk, 2011, Fundacja „Losy Niezapomniane" (wypowiedź ekspercka, konsultacja merytoryczna scenariusza, tłumaczenia z języka łemkowskiego).

2009 Koordynator i ekspert edycji łemkowskiej programu „Małopolska Wielu Kultur", realizowanego przez Małopolski Instytut Kultury (warsztaty dla nauczycieli województwa małopolskiego, prezentacje w szkołach ponadpodstawowych z województwa małopolskiego, przygotowanie publikacji).

2009 Udział w pracach komisji do merytorycznej oceny projektów w programie „Warto Pamiętać", realizowanym przez Województwo Małopolskie, koordynowanym przez Małopolski Instytut Kultury w Krakowie.

2008-2009 Konsultant ds. kultury polskiej Międzynarodowych Obozów Dziecięcych „Źródła Tolerancji" organizowanych przez Kongres Mniejszości Narodowych Ukrainy – Odessa 2008, Yasynya 2009.

2008  Współpraca z Biurem Promocji Zakopanego przy tworzeniu materiałów informacyjnych Międzynarodowego Festiwalu Folkloru Ziem Górskich.