prof. dr hab. Janusz Barański

Numer telefonu
(12) 663 15 69

E-mail
j.baranski@iphils.uj.edu.pl

 

Curriculum vitae

Etnologia ma wciąż badać obyczaje, wierzenia, estetykę, wyobrażenia, sposoby urządzania domostw, sposoby gospodarowania, kulturę materialną już nie jednego wyodrębnionego segmentu społecznego, jednej klasy, a wszelkich klas i segmentów, których coraz więcej, coraz bardziej zróżnicowanych, wytwarzających rozmaite sposoby na życie, rozmaite kultury i subkultury. Nie w zastygłej rzeczywistości XIX-wiecznej europejskiej wsi czy XX-wiecznego afrykańskiego plemienia, a w coraz szybciej zmieniającym się świecie XXI-go wieku, świecie zanikania starych wsi i starych plemion, świecie, gdzie sformalizowany rytuał zastąpiony zostaje niesformalizowaną rytualnością zachowań, dawniejsze mity zastąpione mitopochodnymi obrazami medialnymi, a magia retoryką polityczną, gdzie wzory kulturowe zastąpione zostają modami i stylami życia, gdzie wraz z laicyzacją religii następuje sakralizacja sfer niereligijnych, gdzie powstają nowe plemiona i nowe wartości.

Janusz Barański

Najważniejsze zainteresowania badawcze

Teoria antropologiczna, jej peregrynacje, filiacje i wcielenia współczesne, w szczególności w relacjach z innymi dyscyplinami wiedzy o człowieku.

Estetyka antropologiczna, zajmująca się światem wartości estetycznych niedostrzeganych zwykle przez filozofów i historyków sztuki, wartości kulturowo usankcjonowanych, które znajdziemy zarówno w uznanych dziełach sztuki, jak i w przedmiotach masowej produkcji.

Muzeologia antropologiczna, część refleksji ogólnej na temat muzeów, która skupia się na kulturowych determinantach i powinnościach funkcjonowania muzeów jako instytucji służących pielęgnowaniu tożsamości i dialogu.

Dziedzictwo kulturowe w jego wieloaspektowych uwikłaniach: elitarnych i plebejskich, globalnych i lokalnych, odświętnych i codziennych.

Dydaktyka

W Instytucie Etnologii i Antropologii Kulturowej prowadzę stałe kursy z zakresu wprowadzenia do etnologii, antropologii codzienności, estetyki antropologicznej, a także opiekuję się magistrantami i doktorantami. Dodatkowo w systemie zmiennym prowadzę wykłady fakultatywne z różnych dziedzin, głównie z zakresu teorii antropologicznej i kultury współczesnej. Korzystam z moich doświadczeń nabytych za granicą, min. jako Research Student w London School of Economics w 1993 roku czy Visiting Scholar w State University of New York w 1999 roku oraz Visiting Professor w Syracuse University w 2004 roku.

Publikacje (wybór)

Książki

Etnologia w erze postludowej. Dalsze eseje antyperyferyjne, Kraków 2017, Wydawnictwo UJ, ss. 277.

Etnologia i okolice. Eseje antyperyferyjne, Kraków 2010: Wydawnictwo UJ, ss. 427.

Świat rzeczy. Zarys antropologiczny, Kraków 2007: Wydawnictwo UJ, ss. 376.

Socjotechnika, między magią a analogią. Szkice o masowej perswazji w PRL-u i III RP, Kraków 2001: Wydawnictwo UJ, ss. 171.

Artykuły/rozdziały

An Essay on Aesthetics Embodied in Traditional Material Culture of Polish Spisz, “Prace Etnograficzne” 2: 2017, s. 229-53.

Ritual Today, “Prace Etnograficzne” 3: 2016, s. 179-91.

O emotywności językowej z Bronisławem Malinowskim w tle, „Poznańskie Studia Slawistyczne” 9: 2015, s. 191-208.

Janosik na Spiszu: „rytuał estetyczny” a tożsamość regionalna, „Zeszyty Naukowe KUL” 4: 2014, s. 4-23.

Polityka kolekcji muzeum etnograficznego w erze postludowej, „Etnografia Nowa” 5: 2013, s. 55-73.

Home – a World of Serious Life. An Overview of Rituality and Materiality in Our Homes, “Ethnologia Fennica” 39: 2012, s. 81-93.

Antropologiczne tertium datur, w: T. Rakowski, A. Malewska-Szałygin (red.), Humanistyka i dominacja. Oddolne doświadczenia społeczne w perspektywie zewnętrznych rozpoznań, Warszawa 2011: Colloquia Humaniorum, s. 59-84.

Rola antropologii w badaniach kultury popularnej i tożsamości, w: A. Gromkowska, Melosik, Z. Melosik (red.) Kultura popularna: konteksty teoretyczne i społeczno-kulturowe, Kraków 2010: Impuls, s. 27-40