prof. dr hab. Jan Święch

Dziekan Wydziału Historycznego UJ

Kierownik Zakładu Teorii Muzealnictwa i Dokumentacji Etnograficznej

 

Numer telefonu
(12) 663 15 39

E-mail
jan.swiech@uj.edu.pl

Muzealnictwo jest sztuką prowadzenia narracji za pomocą przedmiotów. Wykorzystuje ono w propozycji poznania intuicyjnego nie tylko samą formę i funkcję rzeczy ale również cały bagaż różnego typu treści, znaczeń symbolicznych, wartości emocjonalnych, którymi są one nasycone. Najbardziej nośną formą dialogu muzealników ze zwiedzającymi jest wystawa. Daje ona nieograniczone wprost możliwości przekładania hermetycznego najczęściej wykładu akademickiego, na zrozumiałą przez szerokie kręgi społeczne narrację. Aby muzeum mogło wypełniać tą głęboko humanistyczną ideę, tworzy nieustanie przedmiotowy depozyt pamięci.

Jan Święch

Obszary zainteresowań

Historia muzealnictwa etnograficznego w Polsce, teoria muzealnictwa – kolekcjonerstwo, dokumentacja naukowa, wystawiennictwo, chłopskie budownictwo zagrodowe w Polsce, wiejska architektura przemysłowa, personifikacja i antropomorfizacja w architekturze wiejskiej

Dydaktyka

Wprowadzenie do muzealnictwa, kolekcjonerstwo, wystawiennictwo, budownictwo wiejskie w Polsce i jego ochrona, antropologiczne aspekty ochrony budownictwa wiejskiego i sztuki nieprofesjonalnej.

Wybrane publikacje

Książki:

• Skanseny. Muzea na wolnym powietrzu w Polsce, Olszanica 1999, ss. 199. /wspólnie z J. Sieraczkiewiczem/, równoległa wersja w języku angielskim: The Open-Air Museums of Poland/

• Wiatraki. Młynarstwo wietrzne na Kujawach, Włocławek 2001, ss. 180.

• Architektura chłopska ziemi dobrzyńskiej od połowy XVIII wieku do lat czterdziestych XX wieku, Toruń 2002, ss. 240.

• Tajemniczy świat wiatraków, Łódź 2005, ss. 220.

• Chłopskie budownictwo zagrodowe Kujaw w XIX wieku i pierwszej połowie XX wieku, Kraków 2012, ss. 300.

Redakcje:

• Problemy muzeów związane z zachowaniem i konserwacją zbiorów. Zabytki Techniki, Szreniawa 2006, ss. 140.

• Etnografowie i ludoznawcy polscy. Sylwetki i szkice biograficzne, t. 4, Wrocław, ss. 240. /wspólnie z A. Spiss/

Artykuły:

• Osadnictwo górali podhalańskich we wsi Kupiatycze w woj. przemyskim, „Rocznik Przemyski”, T. 22-23/1983, s. 305-322.

• Skansen Kujaw i Ziemi Dobrzyńskiej w Kłóbce, „Acta Scansenologica”, T. 4/ 1986, s. 179-199.

• Problem wyposażania wnętrz w nowo tworzonych muzeach skansenowskich, „Acta Scansenologica”, T. 5/1989, s. 200-205.

• Muzealne „kłopoty” z etnologią, „Rocznik Muzealny Włocławek”, T. IV/1991, s. 243-248.

• Uwagi o podstawowej dokumentacji naukowej obiektów etnograficznych w praktyce muzealnej, „Rocznik Muzealny Włocławek”, T. V/ 1994, s. 39-43.

• Przedmiot muzealny i jego kreacja, „Łódzkie Studia Etnograficzne”, T. XXXV/ 1996, s. 131 -135.

• Muzea etnograficzne typu skansenowskiego w Polsce. Założenia merytoryczne a realizacja, (w:) Skanseny po latach – Założenia a realizacja, Nowy Sącz 1996, s. 7-22. /wspólnie z R. Tubają/

• Ecological aspects of exhibition under the open sky in Polisch museums, (w:) Ethnology and Anthropology at the of time transformation, Łódź 1998, s. 115-119.

• Muzealnictwo skansenowskie w Polsce na tle regionów etnograficznych, „Biuletyn Stowarzyszenia Muzeów na Wolnym Powietrzu w Polsce”, nr 6/2003, s. 33-40.

• Школи й напрями в етнології та етнографічне музеєзнваство в Польщі, „Народна творчість та етнографія”, спецвипуск 1/2007, s. 22-26.

• Współczesne problemy kolekcjonerstwa w muzealnictwie etnograficznym, „Etnografia Nowa”, nr 1/2009, s. 45-52. 

• Czy maszyny mają duszę? Rzecz o personifikacji młynów wietrznych, (w:) Problemy muzeów związane z zachowaniem i konserwacją zbiorów, Szreniawa 2009, s. 11-21.

• Fluktuacja znaczeń pojęcia muzeum. Post scriptum do przemyśleń Piotra Szackiego, „Etnografia Nowa”, nr 3/2011, s. 105-114. /równoległa wersja w języku angielskim: The Fluctuation of meanings of the notion museum. A Post scriptum on the musings of Piotr Szacki/

• Niejedna historia wiatraka, (w:) Atena i Arachne, która z nich piękniej tkaninę wyszywa. Historia i Antropologia, Ożarów – Wieluń 2012, s. 235-252. 
• Obraz małych miasteczek na ekspozycjach polskich muzeów na wonnym powietrzu, (w:) Małe miasteczka w czasach płynnej nowoczesności, Pruszcz Gdański – Bytów 2014, s.77- 91.

• Uwagi na marginesie ankiety: Polskie muzea etnograficzne w XXI wieku, „Zbiór Wiadomości do Antropologii Muzealnej”, nr 1/2014, s. 147-155.

• Tam gdzie rosną poziomki. Rzecz o niezwykłości ekspozycji w muzeach na wolnym powietrzu w Polsce, (w:) Amico, socio et viro docto. Księga ku czci profesora Andrzeja Banacha, Kraków 2015, s. 367-374. 

• Muzealium – między kryzysem a potrzebą autentyzmu. Odkrywanie kontekstu, (w:) I Kongres Muzealników Polskich, Warszawa 2015, s. 65-72.

• Wystawa muzealna. Przypomnienie kanonu, (w:) Tradycje i perspektywy muzealnictwa województwa łódzkiego, Wieluń 2017, s. 15-19.

Wdrożenia i prace eksperckie

Koncepcja i program Kujawsko-Dobrzyńskiego Parku Etnograficznego w Kłóbce

Scenariusze 56. wystaw stałych i czasowych w kilkunastu polskich muzeach

Nagrody i wyróżnienia

1980, Nagroda MKiSz z dziedziny ochrony zbytków i muzealnictwa

1982, Złota Odznaka „Za opiekę nad zabytkami”  

1986, Nagroda MKiSz „Najważniejsze Wydarzenie Muzealne Roku”

1994, Nagroda MKiS „Najważniejsze Wydarzenie Muzealne Roku”

2008, Bursztynowy Kierec

2014, Złoty Medal „Zasłużony Kulturze Gloria Artis”