Kolokwia Antropologiczne PIA

13 czerwca 2017 roku gościem Instytutu Etnologii i Antropologii Kulturowej UJ był dr hab. Marcin Lubaś, który poprowadził seminarium "Tworzywa granic czyli społeczne choreografie kulturowej mikro-różnorodności w zachodniej Macedonii". Spotkanie było częścią tegorocznej edycji Kolokwiów Antropologicznych Polskiego Instytutu Antropologii.

**

Granice społeczne. Dlaczego i jak powstają? Dlaczego i jak są podtrzymywane? Co powoduje ich zanikanie? Jak granice społeczne osadzają się na stosunkach władzy i dominacji? Chciałbym przedstawić kilka nieustająco wstępnych odpowiedzi na te pytania, opierając się zarówno na materiale etnograficznym zgromadzonym podczas prowadzonych przeze mnie w zachodniej Macedonii badań terenowych, jak też na pracach i analizach innych autorów/autorek poświęconych problematyce granic społecznych.

Przyjmując za Obrębskim i Barthem, że granice społeczne przejawiają się w specyficznych dychotomizacjach tłumaczonych na socjolekty naukowe jako rozróżnienia na „my – oni”, „swoi – obcy” itp. będę przekonywał – wbrew niektórym stwierdzeniom drugiego z tych znakomitych autorów, że granice społeczne nie są tworzone arbitralnie i że znajdują względnie trwałe chociaż podlegające historycznym zmianom oparcie w relacjach dyzjunkcji między różnymi i świadomie przez ludzi traktowanymi rozłącznie zespoleniami współdziałań (np. struktury współdziałania obrzędowego, politycznego, moralnego). Mówiąc inaczej: relacje między tworzywami kulturowymi mają wpływ na powstawanie i podtrzymywanie granic społecznych.

Granice społeczne i relacje dyzjunkcji są ważnym komponentem społecznej choreografii zróżnicowań kulturowych na którą składa się bogactwo międzyludzkich relacji włączając w to przekładalność perspektyw, unikania specyficznych form kontaktu, konflikt a także synkretyzm i wysiłek syntezy tworzyw kulturowych.

Historia kulturowa Europy południowo-wschodniej dostarcza wielu interesujących przykładów na powstawanie, podtrzymywanie, zanikanie i wielorakość specyficznych granic społecznych. Badanie koniunkcji globalnych i lokalnych uwarunkowań historycznej dynamiki granic społecznych na tym obszarze może przyczynić się do lepszego zrozumienia ludzkiej socjalności.

Marcin Lubaś

Biuletyn informacyjny