Przejdź do głównej treści

Widok zawartości stron Widok zawartości stron

Katedra Antropologii Społeczno-Kulturowej

Kierownik Katedry
Prof. dr hab. Zbigniew Libera

Pracownicy
Dr hab. Marcin Brocki
Dr Chakad Ojani
Dr Marek Pawlak
Dr Anna Romanowicz
Dr Anna Szołucha
Dr Magdalena Sztandara

Opis działalności

Katedra Antropologii Społeczno-Kulturowej zajmuje się badaniem jednostek, grup i społeczeństw w różnych kontekstach społecznych, kulturowych, ekonomicznych i politycznych. W pracy etnograficznej i teoretycznej koncentrujemy się na życiu codziennym, znaczeniach, procesach, doświadczeniach, praktykach i relacjach społecznych. Interesują nas sposoby, w jakie społeczności negocjują zmieniający się świat, reprodukują mechanizmy społeczne i treści kulturowe oraz wytwarzają nowe formy rozumienia i działania. W naszych badaniach zwracamy również uwagę na wzajemnie przenikające się relacje między strukturą a sprawczością, materialnością i niematerialnością, ludźmi i światem pozaludzkim. Istotnym kontekstem naszych prac są także rozważania metodologiczne, w ramach których odwołujemy się zarówno do klasycznych form obserwacji, uczestnictwa, refleksyjności, jak również współczesnych sposobów praktykowania etnografii opartych na współpracy, zażyłości i zaangażowaniu.

Jako nowa jednostka w strukturze UJ i IEiAK UJ nasza Katedra nie jest bezpośrednią spadkobierczynią jakiegokolwiek wcześniej istniejącego zakładu, natomiast skupia pracowników i pracowniczki o podobnym sposobie podejścia do przedmiotu i wizji celu badań współczesnej antropologii, choć reprezentujących różnorodne i szerokie zainteresowania badawcze. Prowadzimy więc badania w różnych częściach świata (Serbia, Bośnia i Hercegowina, Chorwacja, Szwecja, Peru, Stany Zjednoczone, Wielka Brytania, Indie, Zimbabwe, Islandia, Norwegia), analizując przy tym zróżnicowane lokalnie światy w ramach szerszych procesów globalnych. Nasze badania – obejmujące takie zjawiska i procesy, jak migracje, kryzysy, aktywizm, feminizm, etniczność i nacjonalizm, gender, klasa społeczna, rozwój międzynarodowy, relacje intymne, eksploracja kosmosu, wydobywanie surowców naturalnych – stanowią podstawę dla oferowanych przez nas programów nauczania w Instytucie Etnologii i Antropologii Kulturowej.

Pracownicy Katedry w ostatnich latach organizowali wiele wydarzeń naukowych o charakterze międzynarodowym, takich jak cykl konferencji Commission on Middle East IUAES w Krakowie (2015-2018), organizacja paneli dyskusyjnych oraz udział w konferencjach International Union of Anthropological and Ethnological Societies, European Association of Social Anthropologists, American Sociological Association, International Association for Southeast European Anthropology, International Convention of Asia Scholars, Society for the Anthropological Sciences. 

Do Zespołu Katedry Antropologii Społeczno-Kulturowej, należą:

Dr hab. Marcin Brocki w Instytucie pełnił funkcje kierownika Podyplomowych Studiów o Kulturach Regionów (2010-2012), Dyrektora (2012-2020), redaktora „ZNUJ. Prace Etnograficzne”, redaktora serii wydawniczych w Wydawnictwie UJ „Anthropos” i „Jagiellonian Studies in Cultural Anthropology”. Od lat zajmuje się problematyką historii, metodologii i teorii badań antropologicznych, antropologią komunikacji i komunikacją międzykulturowa, oraz zmianą społeczną i kulturową, co odzwiercedlone jest w prowadzonych zajęciach, publikacjach oraz w aktywności konferencyjnej. W ostatnich latach prowadził badania w Polsce w ramach projektu „Konflikt, napięcie, współpraca. Studium interakcji pomiędzy Elektrownią Opole a społecznością gminy Dobrzeń Wielki” (2015-2019), oraz w Zimbabwe w ramach projektu ONZ „Informal Social Protection Mechanisms” (UNDP,  Regional Service Centre for Africa, 2020-trwa). Obecnie wraz z Magdaleną Sztandara prowadzi projekt CHANSE „DigiFREN: Digital Aestheticization of Fragile Environments”.

Prof. dr hab. Zbigniew Libera (kierownik Katedry) – zastępca dyrektora IEiAK 1999-2005, kierownik Podyplomowego Studium Kultur Regionów (2005-2008), dyrektor IEiAK 2008-2012, redaktor ZNUJ. Prace etnograficzne’ (2008-2012), kierownik Zakładu Kultur Regionów (do 2021) i Katedry Antropologii Społeczno-Kulturowej (od 2021), członek Komisji ds. Komitet Nauk Etnologicznych 2008-2012, Ewaluacji jednostek Naukowych przy MNiSW (2013), członek Kapituły Nagrody Romana Reinfussa przy Staroście Małopolskim (2014-2020). Zajmuje się etnomedycyną i etnobotaniką, antropologią ciała, antropologią historii, semiotyką kultury, etnografią etnografii i historią etnografii. W związku z tymi prowadził badania etnograficzne w Polsce, na Zaolziu, Ukrainie i Białorusi w latach 1986-2007. Napisał 6 książek i kilkadziesiąt artykułów. Brał udział w grantach MNiSW 2002-2004 oraz 2009-2011.

Dr Chakad Ojani prowadzi badania bieżących projektów w zakresie rozwijania możliwości wystrzeliwania małych satelitów ze szwedzkiej infrastruktury kosmicznej. Przed dołączeniem do instytutu ukończył doktorat z antropologii społecznej na Uniwersytecie w Manchesterze. Jego praca dotyczyła praktyk wychwytywaniu mgły na wybrzeżu Peru. Jego praca doktorska została nagrodzona nagrodą RAI/Sutasoma Award for Research of Outstanding Merit, a jego badania zostały opublikowane w czasopismach takich jak Ethnos: Journal of Anthropology, HAU: Journal of Ethnographic Theory i Journal of the Royal Anthropological Institute.

Dr Marek Pawlak w swojej pracy naukowej skupia się głównie na migracjach, kryzysie ekonomicznym, afektach i perspektywie przyszłościowej. W ostatnich latach prowadził badania etnograficzne dotyczące antycypacji i temporalności kryzysu w Islandii oraz klasy społecznej, płci kulturowej i kulturowych kontekstów opieki w Norwegii. Brał udział w licznych projektach badawczych finansowanych w ramach Narodowego Centrum Nauki czy Research Council of Norway. W latach 2015-2020, był kierownikiem projektu Polscy migranci w Islandii. Mobilne i niemobilne strategie reakcji na następstwa kryzysu ekonomicznego (Sonata, NCN). Jest autorem książki Zawstydzona tożsamość. Emocje, ideologie i władza w życiu polskich migrantów w Norwegii (WUJ 2018). Ponadto, rezultaty swoich badań publikował także w takich czasopismach, jak History and Anthropology, International Migration Review, Journal of Ethnic and Migration Studies, Social Identities, Journal of International Migration and Integration.

Dr Anna Romanowicz interesuje się analizą klasową. Jej dotychczasowe badania terenowe pokazały, w jaki sposób programy rozwojowe służą realizacji interesów klasy średniej, co sproblematyzowało wcześniejsze założenia, że nieefektywność tych programów jest wynikiem anonimowych dyskursów czy zachodniego imperializmu. Jej doktorat został wyróżniony jako druga najlepsza praca w międzynarodowym konkursie International Convention of Asia Scholars (nauki społeczne) w 2017 roku. Od 2018 roku dr Romanowicz prowadzi badania dotyczące relacji intymnych wśród klasy średniej w Delhi i Bombaju, w wyniku których pokazała, że dominująca w tym kontekście perspektywa teoretyczna do (teza o indywidualizacji) jest nieadekwatna bez zastosowania analizy klasowej. W latach 2018-2021 otrzymywała stypendium Ministra dla Młodych i Wybitnych Naukowców. Była wykonawczynią w grantach Narodowego Centrum Nauki, University of California i European Fund for the Integration. Kierowniczka dwóch grantów NCN: “Sposoby postrzegania i praktyki związane z miłością a klasy społeczne w Delhi. Antropologiczne studium przypadku” (Miniatura) oraz “Jak kochamy? Miłość romantyczna i kapitał kulturowy wśród miejskiej klasy średniej w indyjskich metropoliach” (OPUS). Obecnie jest afiliowana w International Research Centre, SIMEC Institute of Technology w Dhace (2021-) oraz odbywa staż badawczy na Wydziale Socjologii, South Delhi University w Delhi (2021-2022), w przeszłości - na University of Alberta w Edmonton i w Central European University w Budapeszcie. Jej najważniejszą publikacją jest "Unintended revolution. Middle class, development and non-governmental organisations", książka opublikowana przez Wydawnictwo Uniwersytetu Jagiellońskiego (we współpracy z Cambridge University Press i Columbia University Press) w 2017 roku. Od 2021 roku dr Romanowicz jest przewodniczącą International Convention of Asia Scholars Book Prize English Edition - Dissertation Prizes. 

Dr Anna Szołucha prowadzi obecnie badania naukowe z zakresu antropologii kosmicznej. Dotyczą one wyobrażeń związanych z eksploracją kosmosu oraz ich powiązaniem z koncepcjami życia w klimatycznie zmieniającym się świecie. W swojej wcześniejszej pracy naukowej skupiała się na tematyce demokracji, energii, surowców naturalnych i ruchów społecznych. W szczególności interesuje się badaniem społecznego i środowiskowego wpływu rozwoju nowych technologii, warunkami technospołecznej możliwości projektów kosmicznych i energetycznych oraz aktualnymi przekształceniami "państwa korporacyjnego". W latach 2015-2017 była post-dociem w ramach stypendium Marii Skłodowskiej-Curie (program Horyzont2020). Brała udział w projektach badawczych finansowanych przez European Research Council oraz brytyjskie Natural Environment Research Council i Economic and Social Research Council. Obecnie jest kierownikiem projektu finansowanego przez Narodowe Centrum Nauki. Jest autorką monografii Real Democracy in the Occupy Movement: No stable ground (wyd. Routledge), Gaz łupkowy w Polsce: Historia, magia, protest (wyd. PWN) oraz redaktorką Energy, Resource Extraction and Society: Impacts and contested futures (wyd. Routledge).

Dr Magdalena Sztandara w swojej pracy naukowej skupia się tematyce poświęconej etnografii feministycznej, etnografii performatywnej, etnografii aktywizmu, antropologii wizualnej i metodologii badań etnograficznych. W ostatnich latach prowadziła badania etnograficzne dotyczące nieposłuszeństwa obywatelek w przestrzeni (post-)jugosłowiańskiej, starości i aktywizmu w Serbii, kręgów kobiet i sprawiedliwości naprawczej, oraz „normalności”, rozczarowania i nadziei w kontekście transformacji politycznej w państwach postsocjalistycznych. Od kilku lat organizuje i prowadzi etnograficzne warsztaty edukacyjno-metodologiczne dla studentów i studentek w ramach współpracy między uniwersytetami w Polsce oraz w Serbii oraz etnograficzno-performatywne laboratoria we współpracy z Akademią Sztuk Teatralnych w Krakowie. Bierze udział w projektach badawczych finansowanych w ramach Narodowego Centrum Nauki oraz licznych stażach naukowo-badawczych (Serbia, Bośnia i Hercegowina, Chorwacja). Jest stypendystką Fundacji Lanckorońskich, Międzynarodowego Funduszu Wyszehradzkiego, Narodowej Agencji Wymiany Akademickiej. Była współredaktorką czasopisma naukowego “ZNUJ. Prace Etnograficzne” (2017-2021).