dr hab. Anna Niedźwiedź

Przewodnicząca Rady IEiAK UJ na kadencję 2016-2020

Członek Rady Programowej Międzywydziałowych Studiów Humanistycznych UJ na kadencję 2016-2020

Kierownik polskiego zespołu i projektu badawczego w ramach konsorcjum HERILIGION (2016-2019, grant finansowany przez HERA)

Przewodnicząca Working Group on Ethnology of Religion w ramach SIEF

Członek Rady Naukowej Jagiellońskiego Centrum Badań Afrykanistycznych

 

Numer telefonu
(12) 663 15 62

E-mail
a.niedzwiedz@uj.edu.pl

Academia.edu

Google Scholar

Research Gate

 

Curriculum vitae

List of Publications

Antropologiem kulturowym jest się nie tylko na uczelni. To pewien styl życia i sposób oglądu świata. To olbrzymia ciekawość i chęć odkrywania zarówno kultur odległych, jak i kultury własnej – tej na pozór świetnie rozpoznanej i oswojonej. W "etnograficznym terenie" byłam zarówno w Polsce, badając kult i znaczenia obrazu Matki Boskiej Częstochowskiej, czy też analizując przemiany i mityzacje przestrzeni mojego rodzinnego miasta – Krakowa, jak i w Ghanie, gdzie od kilku lat prowadzę badania nad afrykańską religijnością. To chyba właśnie w Afryce, kiedy odważyłam się zatańczyć na hucznych ghańskich pogrzebach, uświadomiłam sobie, że antropologia, jeżeli chce być na serio nauką o człowieku, musi zasadzać się przede wszystkim na międzyludzkich spotkaniach i otwartości.

W pracy antropologa jestem nie tylko badaczką, autorką publikacji naukowych i wykładowcą. Z radością włączam się w projekty pozaakademickie współpracując z mediami oraz lokalnymi instytucjami. Obecnie - w ramach realizacji międzynarodowego grantu - wraz z zespołem antropologów, fotografów, projektantów i artystów wizualnych przygotowuję wystawę, która będzie próbą opowiedzenia o różnych wyobrażeniach na temat „dziedzictwa” oraz sacrum, które są wplatane w przestrzenie współczesnego Krakowa.

Anna Niedźwiedź

Wstęp do "Wariacji Kolbergowskich"

Najważniejsze zainteresowania badawcze

Obszary tematyczne
Antropologia religii
Antropologia wizualna 
Antropologia przestrzeni 
Krytyczne studia nad dziedzictwem 

Geograficzne obszary badań
Polska (porównawczo inne kraje Europy Środkowej i Wschodniej), Afryka Zachodnia (ze szczególnym uwzględnieniem Ghany), wybrane miejsca w Europie Zachodniej oraz Ameryce Północnej. 

Wybrane tematy prac badawczych
- kult obrazu Matki Boskiej Częstochowskiej; ‘obrazy święte’ w różnych kontekstach religijnych i kulturowych (m.in. jako główny wykonawca grantu KBN pt. „Matka Boska Częstochowska – obraz i postać. Współczesne znaczenia i konteksty w kulturze popularnej i mitologii narodowej” 2000-2001); 
- materialność i sensoryczność doświadczenia religijnego; 
- przemiany przestrzeni sanktuariów katolickich w Polsce, polifoniczność i polimorficzność przestrzeni religijnych, kult Jana Pawła II a mityzacja obrazu miasta Krakowa;
- „religia przeżywana” a ideologia narodowa (w kontekście Rodziny Radia Maryja); 
- symbolika przestrzeni krakowskiego Podgórza; 
- Festiwal Kultury Żydowskiej w Krakowie w oczach jego uczestników; 
- etnografia wizualna – antropologiczna metoda, teoria i praktyka; 
- ‘pielgrzymka’ jako kategoria antropologiczna, teorie pielgrzymowania i turyzmu, religie i migracje; 
- współczesne tożsamości afrykańskie, religie we współczesnej Afryce oraz wśród afrykańskiej diaspory, katolicyzm w Ghanie (m.in. jako kierownik grantu MNiSW/NCN „Katolicyzm w Afryce. Analiza antropologiczna na przykładzie Ghany” 2010-2012) 
- koncepcje ‘dziedzictwa’ a wyobrażenia na temat sakralizacji przestrzeni i czasu, ‘dziedzictwo’ a tożsamość, ‘dziedzictwo’ a wyobrażenia i sakralizacja przestrzeni miasta Krakowa (m.in. jako kierownik polskiego zespołu w międzynarodowym konsorcjum finansowanym w ramach grantu HERA „The Heritagization of Religion and the Sacralization of Heritage in Contemporary Europe” 2016-2019)

Dydaktyka

W Instytucie Etnologii i Antropologii Kulturowej prowadzę stałe kursy dotyczące współczesnej Afryki oraz antropologii religii. Jestem również opiekunką magistrantów i doktorantów. Zajęcia, które oferowałam w przeszłości związane były z etnologią Polski oraz antropologią wizualną. Dodatkowo, w systemie zmiennym prowadzę ćwiczenia terenowe oraz wykłady do wyboru oparte na moich badaniach. Chętnie korzystam z moich doświadczeń dydaktycznych nabytych za granicą, zwłaszcza w Stanach Zjednoczonych, gdzie w roku akademickim 2006/2007 wykładałam jako Kosciuszko Foundation Visiting Professor na State Unieversity of New York w Buffalo, a w semestrze jesiennym roku 2011/2012 na Uniwersytecie w Rochester (USA) jako Skalny Center Visiting Professor.

Wybrane publikacje

Książki

2015 Religia przeżywana. Katolicyzm i jego konteksty we współczesnej Ghanie, Kraków: Libron.

2010 The Image and the Figure: Our Lady of Częstochowa in Polish Culture and Popular Religion. Kraków: Jagiellonian University Press. Book on Amazon.com

2005 Obraz i postać. Znaczenia wizerunku Matki Boskiej Częstochowskiej. Kraków: Wydawnictwo Uniwersytetu Jagiellońskiego.

Artykuły i rozdziały

2017 (In Press) ‘Multivocality of space and creation of heritages: New shrines in old city.’ Anthropological Notebooks: special issue on Landscape, Memory and Heritage.

2017 Framing the Pope Within the Urban Space: John Paul II and the Cityscape of Kraków. [In:] Hägner, Victoria and Margry, Peter Jan (eds.), Spiritualizing the City: Agency and Resilience of the Urban and Urbanesque Habitat, Abingdon, New York: Routledge, pp. 81-101.

2017 ‘Migocząca mapa - w stronę antropologii pielgrzymowania.’ [A Glimmering Map: Towards the Anthropology of Pilgrimage], Konteksty. Polska Sztuka Ludowa, LXXI, nr 1-2 (316-317), pp. 191-203.

2016 ‘От «народной религиозности» к «проживаемой религии»: дискуссия в польской антропологии религии.’ [‘From "folk religiosity" to "lived religion": terminological debate within the Polish anthropology of religion’], ГОСУДАРСТВО РЕЛИГИЯ ЦЕРКОВЬ/State Religion Church, 34 (3), pp. 172-188.

2016 ‘Skrzyżowane itineraria. Antropolodzy i pielgrzymi.’ [‘Cross-Cutting Itineraries: Anthropologists and Pilgrims’], Prace Etnograficzne, 44 (3), pp. 243-260.

2015 Old and New Paths of Polish Pilgrimages. [In:] Eade, John and Albera, Dionigi (eds.), International Perspectives on Pilgrimage Studies: Itineraries, Gaps and Obstacles in Pilgrimage Studies. London, New York: Routledge [Routledge Studies in Religion, Travel and Tourism Series], pp. 69-94.

2014 Competing Sacred Places: Making and Remaking of National Shrines in Contemporary Poland. [In:] Eade, John and Katić, Mario (eds.), Pilgrimage, Politics and Place-Making in Eastern Europe: Crossing the Borders. Farnham, Berlington: Ashgate, pp. 79-102. Book description Introduction

2014 Od religijności ludowej do religii przeżywanej. [W:] Fatyga, Barbara; Michalski, Ryszard (red.), Kultura ludowa: teorie, praktyki, polityki. ISNS Warszawa, s. 327-338. Książka on-line

2014 Obrazki z pogrzebu. Wizualność i żałoba we współczesnej Ghanie. [Pictures at a Funeral: Visuality and Mourning in Contemporary Ghana], Prace Etnograficzne, 42 (4), pp. 349-362. 

2014 Święto Jamów we współczesnej Ghanie. Tradycja ponad podziałami religijnymi. [The Yam Festival in Contemporary Ghana: Tradition Beyond Religious Boundaries], Studia Religiologica, 47 (3), pp. 237-252. 

2013 S. Ann Dunham: niezwykła i samotna. Biografia matki Baracka Obamy. [S. Ann Dunham: Singular and Alone. A Biography of Barack Obama’s Mother.]  Zarządzanie w Kulturze, 14 (3), pp. 217-225.

2012 Being Christian in Africa: identities lived within a Catholic community in central Ghana. [W:] Fiala V. (ed.), Multiple Identities in Post-Colonial Africa. Publishing House Moneta-FM: Hradec Kralove, s. 151-161.

2012 Wizualność etnograficzna na podstawie materiałów z archiwum domowego profesora Romana Reinfussa. [Ethnographic Visuality in Materials from Professor Roman Reinfuss’s Private Archive.] Prace Etnograficzne, 40, pp. 1-10.

2010 Mère et reine: la Vierge de Częstochowa. Ethnologie française, 40 (2) (Avril), pp. 315-326.

2009 Mythical Vision of the City: Kraków as the ‘Pope's City'. "Anthropology of East Europe Review" 27 (2): Fall, s. 208-226. Article on-line

2009 with Cathelijne de Busser: Mary in Poland: A Polish Master Symbol. [W:] Hermkens A-K., Jansen W. and Notermans C. (eds.),  Moved by Mary. The Power of Pilgrimage in the Modern World (Ashgate: Farnham, Berlington), s. 87-100.

2006 Kraków – "miasto papieskie". Analiza symboliki i mitologii przestrzeni miejskiej. [Kraków "the Pope’s City". Symbolism and Mythology of the Urban Space] Journal of Urban Ethnology, 8, pp. 25-45.

2000 O możliwości istnienia wizerunku świętego. Chrześcijańskie spory wokół kultu obrazów. [About the Possibility of Existence of Holy Image: Christian Disputes on Cult of Images.] Forum Europejskie, wiosna, pp. 59-76.